Samouczek — jak przeżyć pod ziemią i nie zwariować

Tempo

Świat biegnie 24× szybciej niż zegar: 1 h realna = 24 h gry, a 1 dzień realny to ok. 24 dób gry. Zapasy na start, które w grze wystarczają na kilka miesięcy, realnie topnieją w kilka dni. Wszystkie czasy w grze („za ~…”) są pokazywane w czasie realnym.

Okna decyzji

Okna są teraz wyłączone: decyzje można wprowadzać w dowolnej chwili, świat biegnie bez przerw. Prowadzący może je włączyć, poszerzyć albo zamknąć — sprawdzajcie ogłoszenia na forum.

Decyzje: bez limitu — zlecajcie tyle, ile trzeba.

Zlecenia

Wszystko, co się dzieje, jest zleceniem: budowa obiektu, proces (np. „Uprawa zboża”, „Lokomobila”), przewóz, badanie technologii, drążenie, wydobycie. Najprościej: Kolonia → kliknij nazwę budynku → karta obiektu, gdzie widać jego procesy z przyciskami ▶ Uruchom / ⏸, a obok 🔧 Zbuduj kolejne. Nowy rodzaj budynku: Kolonia → Zleć → „Buduj”. Zlecenie ma:

• naraz — ile obiektów/pojazdów pracuje równolegle;
• limit — ile wytworzyć (∞ = bez końca); po wyczerpaniu zlecenie się kończy;
• priorytet — mniejsza liczba = pierwszeństwo do prądu, rąk i materiałów (⇧ podnosi o 10);
• moc (10–100%) — dla każdego procesu, który pracuje ciągle: lokomobile, elektrownie i agregaty (mniej prądu i paliwa), wentylatory i czerpnie (mniej powietrza i filtrów), chłodnie, kominy, pompy. Przy małym obciążeniu nieco więcej paliwa i materiałów na jednostkę. Ustawia się na karcie obiektu („Co robi — procesy” → „moc %” przy pracującym zleceniu) albo w Kolonii → Zlecenia (pole „%”).

⏸ wstrzymuje, ▶ wznawia, ✕ anuluje.

Niedomknięcia i zdarzenia

Niedomknięcia to lista „czego komu brakło i jak długo”: „Racje roślinne — pracuje na 0% | zboże | 48 h” znaczy, że przetwórnia stała dwie doby gry, bo nie było zboża. Czerwone = krytyczne (ludzie). To najważniejsza tabela w grze — czytajcie ją na początku każdego okna.

Zdarzenia: co zbudowano, co się skończyło, kto zginął.

Ręce do pracy

Każdy mieszkaniec pracuje 8 godzin z 24. Ze 120 osób przy pracy jest więc naraz ok. 40 — minus chorzy (ok. 3% w dobrych warunkach) i ranni. Powyżej 26 °C każdy stopień to o 4% mniej pracy. Na górze każdej strony: 👷 pracuje / może pracować (czerwone = brakuje rąk); najedźcie myszką — zobaczycie, kto ile bierze.

Rąk nie przybywa od zlecania. Gdy ich brakuje, zlecenia biorą je po kolei wg priorytetu: co na końcu kolejki — pracuje częściowo albo stoi („brakuje: Praca” w niedomknięciach). Budowa fabryki pojazdów, dwa świdry i dwie ekipy torowe to już cała kolonia; wydobycie i dowóz zostają wtedy bez ludzi. Więcej rąk: osadnicy (szpital → „Przyjęcie osadnika”, ok. 8 osób na dzień realny, czyli ok. 2–3 więcej przy pracy), mniej rzeczy naraz, ulepszenia, które zmniejszają pracę, i chłodna baza.

Ludzie: urodzenia i zgony

Kolonia rośnie sama tylko w dobrych warunkach: urodzenia ok. 30‰ rocznie (gry) przy zapasie żywności na ≥ 30 dób, bez upału, z szpitalem i wolnym miejscem do mieszkania (12 m² na osobę). Zgony naturalne ok. 10‰ rocznie rosną przy upale, bez szpitala i przy głodzie; deficyt krytyczny (jedzenie, powietrze, upał) zabija osobno i szybko. Szybciej rośnie się przez przyjmowanie osadników w szpitalu. Cała baza (obie kolonie) mieści najwyżej 500 osób. Bieżące saldo i to, co je hamuje — w Kolonii, karta „Demografia i zdrowie”.

Zdrowie: na co dzień ok. 3% ludzi choruje i nie pracuje — więcej przy upale, ciasnocie, głodzie i bez szpitala (jeden na ok. 150 osób). Praca w kopalni, lesie i przy drążeniu powoduje wypadki: średnio jeden ranny na kilka tysięcy roboczogodzin, co ok. 30. — śmiertelny. Ranni wracają do pracy po ok. 15 dobach gry ze szpitalem, po ok. 40 bez. Mniej rąk przy ryzykownej pracy (maszyny, automaty) to mniej wypadków.

Magazyn i miejsce

Każda placówka ma swój magazyn (hale magazynowe, place przy obiektach; wózki widłowe piętrzą ×2–×4). Pełny magazyn zatrzymuje produkcję. Gruz z drążenia zajmuje magazyn, dopóki wyciąg nie wywiezie go na powierzchnię.

Obiekty zajmują uzbrojoną przestrzeń (m²) — tak samo pojazdy stojące w bazie i ludzie (12 m² na osobę). Ile zostało, widać w Kolonii („Wolna przestrzeń uzbrojona”) i na Planie baz. Plac budowy zajmuje swoje m² od pierwszego dnia budowy — na Planie baz widać go jako blady, przerywany prostokąt z procentem postępu. Brak miejsca = budowa „nie startuje”. Miejsce robi się drążeniem hal i ich uzbrojeniem (beton albo mur z cegły): „⛏ powiększ halę” w Kolonii albo na karcie obiektu, a nową halę w dzikim terenie — na mapie.

Woda i ścieki

Obieg: studnia pompuje wodę surową → stacja uzdatniania robi z niej pitną → ludzie, farmy i zwierzęta ją zużywają → ludzie oddają ścieki → osadniki je trzymają → oczyszczalnia oddaje z nich wodę surową i trochę nawozu z osadu. Na powierzchni można wykopać odstojnik ziemny (1500 m³, sama łopata i trochę drewna): ścieki dowozi się tam albo dopompowuje rurociągiem, ciecz wsiąka, a z dna wybiera się osad na nawóz do upraw. Woda surowa idzie też do lokomobil, chłodni, betoniarni i chemii; dużo wody bierze się z poziomu wodonośnego (mapa → najniższa warstwa).

Wodę trzyma się w zbiornikach (każdy 500 m³ pitnej i 500 m³ surowej; na start 4). Pełne zbiorniki = pompy i uzdatnianie zwalniają. Ścieki trafiają do osadników (po 300 m³; na start 2 — dla 120 osób na ok. 4 miesiące gry). Odstojnik ziemny liczy się jak osadnik o pojemności 1 500 m³. Ścieki ponad pojemność osadników i odstojników = więcej chorych (do ×2). Brak wody pitnej zabija jak brak jedzenia. Stan — na górze Kolonii.

Na powierzchni: magazyn, odstojnik, farma, habitat

Na górze jest słońce, chłód za darmo i powietrze, którym lepiej nie oddychać. Szklarnie, pola, odstojniki, wiatraki i składowisko stawia się od razu. Zwykłe budynki z drzewka (warsztat, huta, kuchnia…) — tylko w habitacie: przeszklonej hali na płycie betonowej, która działa jak uzbrojona hala pod ziemią. Bez placu magazynowego placówka mieści ok. 400 t „pod plandeką”.

Najprościej: mapa → warstwa „Powierzchnia” → klik w teren (albo w trasę) → jedno z:

• 🏚 Załóż magazyn — plac magazynowy 1000 m² z wiatami (2000 t).
• 🟫 Załóż odstojnik ścieków — staw osadowy 1500 m³; ścieki trzeba tu dowieźć albo dopompować, osad idzie na nawóz.
• 🌱 Załóż farmę — plac i szklarnie po 1000 m² (płyta 20 cm, szkielet 2 m, szkło na dach i ściany, filtry). Warzywa ze słońca, ale ogrzać i podlać trzeba samemu. Szklarnie wymagają technologii „Szklarnie z filtracją powietrza”; ich ulepszenia to lżejszy i wyższy szkielet (aluminium, włókno szklane, do 5 m) — więcej światła i plonu.
• 🏠 Załóż habitat — plac i hala o wybranej powierzchni: 0,2 m³ betonu, 12 kg stali i 12,5 kg szkła na m². Rośnie po ok. 2 m² na godzinę gry, a gotowa część od razu służy pod budynki.

Gra sama wytyczy ścieżkę od waszej sieci (i drogę, jeśli znacie motoryzację), zleci budowy i dowóz materiałów z bazy. Szkła na start jest na jedną szklarnię albo 1000 m² habitatu — dalej huta szkła. Kliknięcie we własną placówkę na powierzchni daje te same opcje jako rozbudowę. Nad rzeką stawia się elektrownię wodną, na otwartym terenie wiatraki.

Elektrownia wodna

60 kW bez przerwy i bez paliwa — bez węgla, spalin i ciepła w bazie. Prąd idzie do sieci całej kolonii. Warunki:

• Technologia „Małe elektrownie wodne” — znacie ją od startu.
• Poziom kolonii 2 (Przegląd rozwoju → poziom kolonii). Wcześniej przycisk budowy jest pod kłódką.
• Placówka na powierzchni przy rzece: jej punkt najwyżej ok. 40 m od brzegu. Habitat niepotrzebny — to obiekt terenowy.
• Koszt: 2 Maszyny, 15 Wyroby walcowane, 60 Beton, 1 Miedź, 0,5 Artykuły drobne — dowieźć do tej placówki (Przewieź z bazy). Budowa 200 h gry (ok. 8 h realnie), 10 osób przez cały czas budowy; potem 0,3 osoby i trochę części.

Gdzie woda: Rzeka płynie z północy na południe na wschód od środka mapy — Logos ma ją ok. 75 m od wylotu szybu (okolice 632, 531). Zion ma bliżej Potok spod gór — ok. 220 m na północ (okolice 357, 288), a do Rzeki ok. 300 m. Mapa → warstwa „Powierzchnia” → klik tuż przy wodzie → „Załóż tu placówkę” (gra wytyczy ścieżkę; dialog pokaże elektrownię wodną z kłódką, jeśli czegoś brakuje) → dowóz materiałów → karta elektrowni wodnej → „Zbuduj tutaj”. Placówka za daleko od wody? Budowa odmówi: „wymaga terenu: rzeka”.

Symulator

Włączacie i od tej chwili mapa, kolonia, zlecenia i rozwój działają na waszej prywatnej kopii świata. Przewijacie czas przyciskami (6 h, dzień, tydzień, miesiąc — w czasie gry), patrzycie na wykresy — obok liczy się ta sama kopia bez waszych zmian, więc widać, co dała decyzja. Forum, konto i prawdziwy świat są nietknięte. Wyjście z symulatora wraca do prawdziwej gry.

Dobra praktyka: plan na okno sprawdzić w symulatorze do następnego okna. Jeśli w kopii wszyscy umierają w sobotę, to w prawdziwym świecie też umrą w sobotę, tylko bez możliwości cofnięcia.

Wykonalność i drzewko

Wykonalność: wpisujecie cel („huta”, „100 t stali”), solver rozpisuje kroki, obiekty, wydobycie, prąd i pracę, braki (technologie, budynki, złoża) i obiegi.

Drzewko pokazuje zależności graficznie; Katalog — wszystkie liczby, identyfikatory i źródła. Znaleźliście lepszą liczbę ze źródłem? Forum — prowadzący poprawi świat.

Technologie

Menu Laboratorium: technologie ułożone etapami, od podstaw. Te, którym brakuje poprzedniczek, są wyszarzone — po najechaniu myszką widać, czego brakuje; drzewka nie da się przeskoczyć. Jedno laboratorium bada naraz jedną technologię — chcecie badać kilka równolegle, zbudujcie kolejne laboratorium. Badanie kosztuje materiały prototypów (stal, części, szkło), czas (od doby gry do kilkunastu godzin realnie) i ok. 20 kW z nadwyżki prądu. Technologie otwierają nowe budynki, procesy i wyższe poziomy ulepszeń.

Poziomy ulepszeń

Sektory ▾ → biuro sektora → przy obiekcie „Opracuj k”. Koszt poziomu k: materiały (część kosztu budowy obiektu, zabierana od razu), czas (2 × k h realnie przy pełnym tempie) i prąd z nadwyżki — przez cały czas opracowania. Poziomy 1–3 są tanie; od 4. robi się drogo, a od 5. kilka stołów naraz chce więcej prądu, niż dają startowe lokomobile:

Kliknięcie „Opracuj” / „Badaj” od razu zabiera materiały z magazynu bazy; potem opracowanie trwa i ciągnie prąd — ale wyłącznie z nadwyżki, która zostaje po wszystkich innych zleceniach (przeżycie ma pierwszeństwo). Wyższy poziom = więcej materiałów, czasu i prądu. Każdy sektor ma własne biuro konstrukcyjne (menu Sektory) z 4 stołami kreślarskimi: tyle ulepszeń swoich obiektów opracowuje naraz. Od poziomu 2 ulepszenie wymaga poziomu o jeden niższego w obiekcie innego sektora, od którego obiekt naprawdę zależy (huta — wentylatorów i czerpni, lokomobila — studni i materiałów ogniotrwałych, wózek — huty). W biurze widać, na kogo czekacie i kto czeka na was. Gdy nadwyżki prądu nie starcza, wszystkie opracowania dzielą ją po równo i zwalniają. Poziomy 1–3 od ręki, 4–6 wymagają elektromechaniki (obie kolonie znają ją od startu), 7–10 kolejnej technologii: w energetyce kotłów pyłowych, w górnictwie przenośników taśmowych, w pozostałych spawania. Co gdzie wymaga czego — Laboratorium. Po opracowaniu wszystkie obiekty tego typu od razu pracują na nowym poziomie; w razie kłopotów można poziom obniżyć.

Każdy poziom to mały krok (np. −1,5% paliwa w energetyce) — całego drzewka nie opracujecie w semestr. Wybierajcie gałęzie, które w waszej sytuacji dają najwięcej: węgiel, jedzenie, ludzie do pracy.

Co z tego wynika

Wasza robota to balansowanie: ile wydobywać i ile wytwarzać, co budować, z jaką mocą i priorytetem puszczać procesy, co wymieniać z drugą kolonią — i w odpowiednim momencie zainwestować materiały i nadwyżkę prądu w technologie i ulepszenia — tak, żeby przez czas opracowania nikt nie umarł z głodu ani z gorąca.